كافر است . مذهب و اعتقاد بزرگان اين است كه ياد كرديم . در متن كتاب حاضر خود عزّ الدين محمود رحمه اللَّه عقايد و اقوال مشايخ بزرگ را در بارهء سماع بتفصيل نقل كرده است . بيش از اين به نقل اقوال نمىپردازيم . ناگفته نماند كه به عقيدهء نگارنده سماع و وجد و رقص و خرقه پاره كردن و امثال اين كارها مثل بسيارى از آداب ديگر صوفيان در آغاز امر چنين بوده كه از سالكى مجذوب از خود بى خبر در حال جذبه و استغراق عملى سر زده و آنگاه ديگران به تقليد عمل او را جزو سنن و آداب معمولهء اهل سلوك در آورده و رفته رفته كار به دست مقلَّدان خام افتاده و زاغان سياه به دغلكارى بانگ بازان سپيد آموخته‌اند . بر سماع راست هر تن چيز نيست طعمهء هر مرغكى انجير نيست خاصه مرغ مردهء پوسيده اى پر خيالى اعمى بى ديده اى « 1 » موسيقى در اسلام اسلام حكم به تحريم غنا و ساختن آلات طرب كرده و در عهد خلفا احكام شرع اسلام با شدت هر چه تمامتر اجرا مىشد ، از اين جهت بازار موسيقى بى رونق شد و عربها اغانى ناقص عصر جاهليت خود را نيز ترك گفته بالمرّه فراموش كردند و آنچه از تغنّى باقى مانده بود فقط منحصر به ترنّم اشعار و ترجيع قرائت قرآن گشت . از آن پس عهد خلفا سپرى شد و دورهء سلطنت اموى در رسيد و اين موقع عهد رفاهيت و خوشگذرانى و عيش و عشرت شد و بيشتر سلاطين بنى اميه مايل به عيش و عشرت بودند و صورت احكام سخت اسلامى به دست آنان شكسته گشت و از اين رو تدريجا مغنّيان و

--> « 1 » مصباح الهداية و مفتاح الكفاية ، ص 179 - 186 ، پانوشت .